Katman 1 Blok Zinciri



Blok Zincirinde Ölçeklenebilirlik

Katman 1 blok zincirlerini anlamak için öncelikle blok zincirlerinin ölçeklenme biçimini öğrenmek önemlidir. Gün boyu çalışan binlerce node (düğüm), bir blok zincirinin güvenliğini ve işlevselliğini sürdürmek için işlemleri gerçekleştirir. Bu kadar büyük işlem hacmini yönetebilmek için yüksek miktarda verinin depolanması ve tüm node’lar arasında paylaşılması gerekir.

Geleneksel ödeme sistemleriyle rekabet edebilmek için blok zinciri ağlarının son derece ölçeklenebilir olması gerekir. Örneğin Bitcoin ve Ethereum ağları saniyede 5 ila 30 işlem (TPS) gerçekleştirebilir. Öte yandan Visa, VisaNet elektronik ödeme ağıyla saniyede 24.000 işlem gerçekleştirebilir. Geliştiriciler, bu blok zinciri ağlarının ölçeklenebilirliğini artırmak için çeşitli yöntemler üzerinde çalışıyor.

Katman 1 Blok Zinciri Nedir?

Katman 1 blok zinciri, tüm blok zinciri ağlarının temel katmanıdır. Basitçe ifade etmek gerekirse diğer protokoller, uygulamalar ve ağlar için bir altyapı görevi görür. Katman 1, blok zincirinin düzgün çalışması için gereken yazılım dilleri, süreçler, kurallar ve parametrelerin yönetiminden sorumludur. En bilinen Katman 1 blok zinciri örnekleri Ethereum, Bitcoin ve Litecoin’dir.

Tüm Katman 1 blok zincirleri bazı ortak özellikler taşısa da aşağıdaki gibi birçok yönden farklılık gösterirler:

• Blok doğrulama yöntemleri (PoW, PoS veya PoA)

• Ekosistemlerindeki blok zinciri sayısı

• Diğer ağlarla birlikte çalışabilirlik

• Ölçeklenebilirlik

Katman 1 blok zincirinde değişiklik yapmak mümkün olup üzerinde Katman 2 çözümü oluşturmak çok daha kolaydır. Bunun yapılması ilk katmanda bir değişikliğe neden olmaz. Ancak bu, kullanıcıların daha hızlı işlemler ve ek özellikler gibi avantajlardan faydalanmalarına olanak tanır.

Katman 1 Blok Zincirinin Kısıtlamaları

Ölçeklenebilirlik eksikliği, blok zincirlerinin popüler hizmetlerle rekabet etmesini engelleyen en büyük sorundur. Hızlı işlemler olmadan Bitcoin ve Ethereum gibi ağların geniş ölçekte kullanılması mümkün olmaz.

Ölçeklenebilirlik Üçlü Çıkmazı, Rus-Kanadalı programcı ve Ethereum'un kurucu ortaklarından Vitalik Buterin tarafından blok zincirlerinin mevcut mimarisini iyileştirmek için güvenlik, merkeziyetsizlik ve ölçeklenebilirlik arasında kurulması gereken zorunlu dengeyi açıklamak amacıyla kullanılan bir terimdir. Şu üç özellik arasında denge kurulması gerekir:

• Merkeziyetsizlik

• Güvenlik

• Ölçeklenebilirlik

Vitalik'in de açıkladığı gibi bir blok zincirini iyileştirmek için bahsedilen üç özellik arasında bir denge kurulması gerekir. Örneğin Bitcoin'in geliştiricileri, güvenlik ve merkeziyetsizliğe odaklanmayı tercih ederek ölçeklenebilirlikten taviz veriyorlar.

Katman 1 Ölçekleme Çözümleri Örnekleri

Katman 1 blok zinciri ölçeklendirmesi için birkaç çözüm mevcuttur. İlk çözüm, blok zinciri işlemlerini doğrulama işini daha küçük parçalara bölen parçalara ayırma (sharding) yöntemidir. Bu, sürecin yönetilmesini çok daha kolay hâle getirir.

Bir diğer çözüm ise kaynak tüketimi açısından yüksek madenciliğin yerini almak üzere tasarlanan PoS (Hisse Kanıtı) mutabakat mekanizmasıdır. Şu anda Ethereum, İş Kanıtı (PoW) mekanizmasından Hisse Kanıtı (PoS) mekanizmasına geçiş sürecindedir.

Katman 1 Blok Zincirinin Geleceği 

Ölçeklenebilirlik, Bitcoin ağlarının geleneksel finans sistemleriyle rekabet edebilmesi için gereklidir. Güçlü bir ağ, işlemler, kullanıcı sayısı ve diğer etkenlerdeki büyümeyi kaldırabilmelidir. Yeni nesil Katman 1 blok zincirleri, örneğin Solana, ölçeklenebilirlik sorununa çözüm getirmek için geliştirilmiştir. Katman 1 ve Katman 2 blok zincirleri arasındaki farklar hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz Bybit Türkiye’ deki makalemize göz atabilirsiniz!