Hisse Kanıtı (PoS) ve İş Kanıtı (PoW) Arasındaki Farklar



Bugün hepimiz, mevcut İş Kanıtı’nda (İngilizce kısaca "PoW") devrim yaratma amacıyla hareket eden mutabakat mekanizmalarından Hisse Kanıtını (İngilizce kısaca "PoS") daha çok görmeye devam ediyoruz. Bu mutabakat mekanizmalarının ikisi de blok zincirinin merkeziyetsiz herkese açık dağıtık defterinin meşruluğunu düzenlemeyi amaçlasa da PoS’nin bir yükseltme olduğuna inanılıyordu. Amacın da çoğunlukla %%51 saldırısı gibi güvenlik sızıntısı sorunlarının üstesinden gelmek için olduğu düşünülüyordu. Bu da PoS algoritmasının saldırıya karşı daha dirençli olduğu ve arzının yeni birimlerinin düzenlenmesine daha özenli bir şekilde yardımcı olduğu anlamına geliyor. Peki, neticede ne oluyor? Tüm bunlar merkezî bir tarafın yardımı olmadan gerçekleşiyor.



Bu nedenle, Hisse Kanıtı ile İş Kanıtı arasındaki farkları daha iyi anlamanıza yardımcı olmak için, bu makalemizde çoğunlukla ikisinin farklılıklarını vurgulayacağız. Madencilik mekanizması, işlem doğrulamaları, güvenlik ve çok daha fazlasını bu farkların içerisinde sayabiliriz.

Hisse Kanıtı (PoS) Nedir?

Proof of Stake ifadesinin Türkçesi olan Hisse Kanıtı, yüksek elektrik maliyetleri ve güvenlik sorunları dâhil olmak üzere, öncelikle mevcut İş Kanıtının karşı karşıya olduğu sorunları çözmek için geliştirilmiş bir mutabakat mekanizmasıdır. Bu mekanizmaların ikisi de aynı sorunu çözmeye çalışsa da hedefe ulaşma süreçleri nispeten farklıdır. 

PoS’nin kullanıma sunulması, Bitcoin’in PoW sisteminin karşı karşıya olduğu sorunları ortadan kaldırmaktır. Bitcoin’in çalışmasını sağlayan PoW ile karşılaştırıldığında PoS, iyi tanımlanmış bir blok dizisi oluşturmak için bilgisayar gücüne bağımlılıktan uzak durmayı amaçlamaktadır. Yani, ağdaki bir işlemi tamamlamak için birbirleriyle yarışan madencilerin yerine, blok eklemek üzere bir kişiyi aradan seçmek için hiçbir yarışma olmayacaktır.

Sonuç olarak PoS, kripto ekosisteminde stake, yani hisseeyi kilitlemek için madencileri doğrulayıcılarla değiştirir. Bu nedenle, bu bloklar madencilikle değil çıkarılarak oluşturulur.

DPoS Nedir?

Delege Edilmiş Hisse Kanıtı (DPoS) ise blok zinciri üzerinde geliştirilen teşvik yapısından ödün vermeden ölçeklenebilirliği iyileştiren modern bir mutabakat mekanizması olarak ortaya çıkarılmıştır. Geleneksel PoS mekanizmasının aksine DPoS, kullanıcıların coin stake ederek blokları bir araya getirmek suretiyle bir işlemi doğruladıkları için ödüller ve haklar kazanmalarını sağlar.

Bu nedenle, bir kullanıcı bir işlemi doğrulayamazsa blok kaçırılır ve ödül bir sonraki tanık için birikmiş olur. Sonuç olarak DPoS, genel mekanizmanın verimliliğini artırmaya ve daha tutarlı bir ekosistem oluşturmaya çalışır. 

PoS Nasıl Çalışır?

PoS algoritması, bir sonraki blok için doğrulayıcı olarak bir düğüm seçmek üzere rastgele seçim süreçlerine göre kavramsallaştırılır. PoW’un aksine, ödüller karşılığında bir bloğu doğrulamak için çözülecek herhangi bir matematiksel bulmaca olmayacaktır. Bu nedenle, enerji yoğun madencilik süreci neredeyse yok sayılır.

Bunun aksine PoS sistemi, doğrulayıcıları işlem ücretiyle ödüllendirir. Bu nedenle, ağa belirli miktarda coin stake ederek çıkarma sürecine katılan bir kullanıcı, bir sonraki bloğu çıkarmak için seçilme şansı elde edebilir. Örneğin, bir katılımcı beş coin stake ederken başka biri 50 coin stake ederse; doğal olarak, seçilen bir sonraki blok doğrulayıcısı her zaman daha yüksek toplam değere sahip olanlardır. Sonuç olarak, ne kadar çok stake ederseniz, bir sonraki doğrulayıcı olmak için seçilme şansınız da o kadar yüksek olur. 

Ancak PoS mutabakatı, varlıklılara yönelik kayırmacılık nedeniyle eleştiriliyor. En varlıklı olan sistem tarafından seçilirken, fakir olanlara karşı ayrımcılık yapıldığı söyleniyor. Elbette bu metodoloji, adil olmayan bir sistemin liderlik ettiği kısmilik ile ilgili bir tartışmayı teşvik eder. Bu nedenle, kusurların üstesinden gelmek için rastgele blok seçimi, coin yaşı seçimi ve balıkçı sistemi gibi parametreler devreye alındı.

İşte bu benzersiz entegrasyonların analizi:

Rastgele Blok Seçimi

Bu metodoloji, en büyük stake büyüklüğüne sahip bir düğümdeki en düşük hash değerini birleştirerek sofistike bir mantık sunar. Rastgele hâle getirme anlamına gelen randomizasyon, PoS mutabakatı kapsamında sağlıklı bir ekosistemin düzenlenmesine ve blok zinciri bloklarını bağlayan sahte blok çıkaranlardan korunmasına yardımcı olur.

Coin Yaşı Seçimi

Öte yandan bu seçim yöntemi, kripto varlığın stake edildiği zamanı dikkate alır. Bu metodoloji, tarafsız bir PoS mutabakatı sağlamayı ve blok zincirinde daha önceden büyük hisselerle stake edilen düğümlerin hakimiyetini önlemeyi amaçlamaktadır. Yani, bir node bir blok oluşturduğunda coin yaşı sıfırlanır ve tekrar bir blok oluşturmak için bir bekleme dönemi olur. 

Coin yaşı bekleme süresini nasıl hesaplayacağınıza bakalım:

Coin Yaşı = Stake Edilen Gün Sayısı x Stake Edilen Coin Sayısı

Örneğin, 20 gün boyunca yalnızca bir coin stake ettiyseniz coin yaşı 20 olur ve tekrar başka bir blok oluşturana kadar sıfırlanır.

Balıkçı Düzenleyicileri

Bu kurallar, Hisse Kanıtı algoritmasını kullanan kripto varlık birimlerinin her birine bağlı olarak farklılık gösterir. Bu yaklaşım, doğrulayıcılara karşı kötü niyetli faaliyetleri azaltmak için ortaya çıkmıştır. Doğrulayıcının ağa yönelik bir tehdidi olduğunda, doğrulayıcılar fonlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir. Bunun yanı sıra, doğrulayıcı kara listeye alınarak tekrar doğrulayıcı önlenebilir.

Ancak, node’lar sahteci olmayı bırakmaya karar verirse tüm ödülleri ve stake’leri çekebilirler. Yani, tüm bloklar doğrulanmalı ve herhangi bir dolandırıcılık faaliyetinde bulunulmadığı teyit edilmelidir.

İş Kanıtı Nedir?

Bu mutabakat mekanizması, Satoshi Nakamoto tarafından Bitcoin ile birlikte 2008 yılında yayınlanan bir makalede ortaya atıldı. Hataya tolerans çözümü olarak PoW, Bitcoin ağını madencilik süreci boyunca sürdürürken yeni bloklar oluşturmak için bir kripto varlık protokolü olarak kullanılır. Ödüller karşılığında madencilerin karmaşık kriptografik sorunları çözerek ağı idame ettirmeleri gerekir. 

PoW’un uygulanması, işlemlerin merkeziyetsiz hâle getirilmesini ve %51 saldırısı olarak adlandırılan çift harcama olasılığını ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır. Ancak bu saldırı kaçınılmaz olmaya devam ediyor. Aslında saldırı, Bitcoin Cash ve Ethereum Classic ağlarında bu saldırı birçok kez yaşandı. Üstelik PoW mekanizması oldukça fazla enerji tüketir. Dahası, madencilik yapmak için kullanılacak madencilik donanımının sistemi sürdürmesi nispeten pahalıdır. Bu nedenle, bu kurulumun ölçeklenebilirliği de şüphelidir. 

PoW Nasıl Çalışır?

Madenciler, madencilik sürecinde PoW protokolünü kullanır. Yani, biri bir Bitcoin’i birinden diğerine gönderdiğinde, merkeziyetsiz ağda zaman damgası bulunan bir blok işlemi kaydetmiş olacaktır. İşlemi doğrulamak için madencilerin karmaşık matematiksel bulmacaları çözmek amacıyla bilgi işlem gücü (hash gücü) kullanmaları gerekir. Mutabakatı sürdürmek için düğümlerin çoğunluğunun sorunların çözüldüğü konusunda hemfikir olması gerekir. 

Hisse Kanıtı ve İş Kanıtı Arasındaki Farklar

Günümüzde blok zinciri teknolojisi, güvenli olduğu için saygı görüyor. Ancak mutabakat mekanizmasının önemli işlevleri olmadan güvenlik gerçekleşmez. Hem PoS hem de PoW, blok zinciri saldırıları ve dolandırıcılıklarla mücadele etmek için tasarlanmış olsa da birbirlerinden farklılık gösterirler.

PoS ile PoW arasındaki farklar nelerdir? Genel bir bakış sunalım: 

Madencilik Mekanizması

Hisse Kanıtı sistemi, PoW madencilik sistemi ile kıyaslandığında daha verimlidir. Bunun nedeni, madencilerin Bitcoin gibi PoW tabanlı bir kripto varlık madenciliği yapmak için devasa bir enerjiye ihtiyaç duymalarıdır.

PoS sayesinde madencilik gücü, madencinin elinde bulundurduğu coinlerle orantılı olarak dağıtılır. Böylece, bir madencinin stake’ine sahip olarak bir işlemin madencilik yüzdesini sınırlandırır. Diyelim ki bir madenci Bitcoin’in %10’unu stake etti. Maksimum blok çıkarma işlemi %10 ile sınırlıdır. 

Enerji Tüketimi

Bitcoin, tükettiği enerji de dâhil olmak üzere her zaman dikkatleri üzerine çekmeyi başarmıştır. Dünyanın enerji arzının neredeyse %0,21’ini kullanan Bitcoin’in PoW sistemi sayesinde Bitcoin, en az çevre dostu dijital varlıktır. Bunun yanında, Bitcoin madenciliğinin rekabetçi doğası, ekosistemi sürdürmek için daha fazla bilgi işlem gücüne ihtiyaç duymaktadır.

PoS sisteminin uygulanmasıyla madencilik, sistemi korumak için minimum miktarda enerjiyle değiştirilebilir. Peki, "sonucunda ne olacak" dersiniz? Çevre korunmuş olacak ve ölçeklenebilirlik de topluluk katılımıyla desteklemiş olacak. 

Güvene Dayalı Olmama ve Merkeziyetsiz Olma

Merkezileşme riski, İş Kanıtı mutabakat algoritmasındaki en büyük endişelerden biridir. PoW madenciliği sistemi daha çok çoğunluğa ayrıldığından, bu sistemin şeffaflığı topluluk için gizlenmiştir. PoW yalnızca çoğunluğa dayandığında, bir ağ veya işlem manipülasyonu olasılığı sunarak merkeziyetçilik fikrine doğru ilerler. 

Öte yandan Hisse Kanıtı, sahipler ve stake edenler arasında yetki dağıtımı yoluyla daha adil bir çözüm sunar. Bu, ağ kontrolünün katılımcının ne kadar yatırım yaptığıyla orantılı olduğu anlamına gelir. Örneğin PoS’deki A katılımcısı 20 coine yatırım yapar ve aynı miktarda güç alır.

Ancak, aynı katılımcı B katılımcısından 20 coin daha fazla yatırım yapar; daha fazla bilgi işlem gücü alır. Sonuç olarak, PoW’ye kıyasla ağ daha sert olduğundan PoS daha şeffaftır.

Güvenlik

Bitcoin’deki iş kanıtları, belirli bir saldırıya karşı dirençli olabilir. Ancak, çatallanma nedeniyle %51 saldırı ve sistem istikrarsızlığı gibi potansiyel güvenlik risklerine karşı savunmasızdır.

Bir blok zincirinde çatallanma meydana geldiğinde,ekosistem bölünür. Diyelim ki bir blok zinciri çatallanmıştır. Madencilerin madencilik güçlerini eski ve yeni çatallanmış blok zincirine yönlendirmeleri gerekecektir. Elbette zor çatal, zarar vermektense mal getirmek anlamına gelir. Yine de madencilik gücünün bölünmesi, madencinin kripto madenciliği oranını azaltır.

Ancak Hisse Kanıtı, %51 saldırıya karşı daha dirençlidir. Bunun nedeni, PoS üzerinde bu kötü niyetli saldırıyı gerçekleştirmenin çok daha pahalı olmasıdır. Saldırganlar, kripto fiyatını önemli ölçüde artırabildiği ve kısa sürede yeterli gücü toplayabildiği sürece tamamen imkansız olmasa da.

Ödül Dağıtımı

Hem PoW hem de PoS, geçerli bir blok teklif edebilecek katılımcılara kripto varlık ödülünü verir. Ancak PoS sisteminin ödülü, bir katılımcının bir işlemi doğrulamak için teminat olarak ne kadar stake ettiğiyle orantılıdır. Yine de, kriptonun büyüklüğü ve ne kadar süreyle stake edildiği, bir işlemi ilk kimin doğrulayacağının belirlenmesinde rol oynar.

Hisse Kanıtı ve İş Kanıtı: Avantajlar 

Bu mutabakat mekanizmalarının ikisi de blok zinciri için çok önemlidir. Yine de, özellikle bu mekanizmaların her ikisi de başka bir amaca hizmet ettiğinden, avantajları farklıdır. 

PoS mekanizması, elektriğe daha az bağımlı olduğundan çevre için faydalıdır. PoS’deki hatalı bir blok için daha yüksek teminat gereklilikleri ve daha ağır cezalar da daha sağlıklı bir ekosistemle sonuçlanır ve uzun vadede daha sürdürülebilirdir. Ayrıca PoW ile kıyaslandığında ölçeklenebilir işlemlerle daha adil bir madencilik sistemi sunar. En iyisini sona sakladık: PoS, kontrol delegasyonu için bir kişinin coin mülkiyetine odaklanarak merkeziyet fikrinden uzaklaşır.

Hisse Kanıtı ve İş Kanıtı: Riskler

PoS'nin Riskleri:

• Karmaşık: Teminat ve geri alma mekanizmasıyla karmaşık sistemler, hataların ortaya çıkmasını artırır. Teminatın yanlış hesaplanması, doğrulayıcıların hisselerinin tümünü kaybetmesine neden olabilir. 

• Önyargı: Ortalama yatırımcıların katılması daha zordur çünkü önemli ödüller kazanmak için birçok hisse ve zaman gerekir. 

PoW'nun Riskleri:

• Çift Harcama: Bu durum, bir katılımcı aynı fonları birden fazla kez yeniden kullandığında meydana gelir. Bu durum, bir kuruluşun blok zincirini kurcalamak için yeterli hesaplama gücünü kontrol etmesiyle meydana gelir. Bu ağ katılımcısı, kripto ile usülsüz çift harcama için ayrı bir blok zinciri oluşturmak üzere bir işlemi tersine çevirebilir.

• Yüksek Elektrik Tüketimi: Bitcoin madenciliği İsviçre’nin tamamından daha fazla enerji kullanır.

Daha Güvenli Mutabakat Mekanizması Nedir?

Birçok kripto, kripto dünyasının altın çocuğu Bitcoin dâhil olmak üzere İş Kanıtı mutabakat mekanizmasını hâlâ kullanıyor. Ancak Hisse Kanıtı algoritması daha güvenli görünüyor. Bunun nedeni, PoW ile karşılaştırıldığında PoS’ta bir işleme saldırmanın daha da maliyetli olmasıdır.

Aslında Ethereum 2.0, madencilerin blok doğrulayıcıları olarak adlandırıldığı Hisse Kanıtı modeliyle kullanıma sunulmaya hazır olacak. Bu nedenle, madenciler ve yatırımcılar için güvenli bir blok zinciri ekosistemi sunar. 

Hangi Kripto, Hisse Kanıtını Benimsiyor?

Günümüzde kripto varlık birimlerinin büyük çoğunluğu, Bitcoin dâhil olmak üzere İş Kanıtı algoritmasını hâlâ kullanıyor. Ancak birçok kripto varlık birimi Hisse Kanıtı algoritmasına geçiş yapıyor. Bu, HODLer’lara ödüller karşılığında bir master node veya staking coinleri çalıştırmaları için farklı ekonomik avantajlar sağlar. PoS mekanizmasını kullanan bazı kripto varlık birimleri şöyledir:

NEO : Çin’deki ilk açık kaynaklı blok zinciri projesi olan NEO, birden fazla kripto tokeninin NEO cüzdanında stake edilmesine olanak tanıyor. Katılımcılar, yıllık getiri oranı yaklaşık %2 ila %3 olan NeoGAS şeklinde ödüller alabiliyorlar.

Stratis (STRAT): Stratis cüzdanında STRAT stake eden kullanıcılar, yıllık getiri oranı yaklaşık %0,5 ila %1 olan ödüller kazanabilir. 

Nxt (NXT): Stake ödülleri kazanmak için minimum donanım ekipmanı kullanan bir kripto coinidir. Diğer PoS kriptoları tarafından kullanılan coin yaşı konseptine bağlı değildir ve stake saldırılarına karşı çok dirençlidir. Yıllık getiri oranı yaklaşık %1,26’dır.

Tezos (XTZ): Oylama sistemi aracılığıyla ağ değişikliklerine paydaşları dahil eder. Tezos, yönetişim sorunlarını çözmeye çalışır ve paydaşlar sistemi çalışır durumda tutmak için staking ödülleri alır. Ödül getirileri yılda yaklaşık %6 civarındadır. 

Tron (TRX): Tron, merkeziyetsiz başvuruları ve BitTorrent ile Steemit’in satın alınmasıyla yola çıktı. TRX ile yıllık %4 civarında getiri elde edilebilir. 

Cosmos (ATOM): Staking ödülleri en yüksek olandır ve Cosmos’un yıllık getirisi yaklaşık %8’dir. Cosmos, dünya çapında 100’den fazla projeyle katlanarak büyüdü ve Binance bile Binance Chain’i inşa etmek için teknolojisini kullanıyor. 



Tüm bu oranların değişikliğe tabi olup makalemizin yazıldığı tarihte derlendiğini lütfen dikkate alın.

Blok Zinciri Mutabakatının Geleceği Nedir? 

İş Kanıtı, birçok kripto varlık ağı için standart bir mutabakat algoritması olsa da PoS mutabakatı, mevcut protokolde devrim yaratmak için imdada yetişmiş gibidir. Hibrit PoS ve PoW’un bir arada kullanılması, kusurları nedeniyle birbirini tamamlamak için mükemmel bir kombinasyon gibi görünebilir. Hibrit mekanizmanın benimsenip benimsenmediği hâlâ bilinmemektedir. Teknoloji gelişmeye devam ettikçe blok zinciri de gelişecektir. 



Bybit TR'deki tüm gelişmelerden haberiniz olsun:

Platformumuzu ziyaret edin

Sosyal Medya'da bize katılın: X (eski adıyla Twitter), Instagram ve YouTube

Telegram topluluğumuza da bekleriz!

Herhangi bir sorunuz mu var? Yardım Merkezi'mize uğrayın!