Token/Coin Yakımı: Kripto Yakmak Ne Demektir?

Bir varlığın değerini korumak zor olabilir. Kripto varlıklar söz konusu olduğunda, pek çok kişi, dolaşımdaki coin sayısının fazlalığı ve bunların değerini düşüren aşırı coin arzı konusunda endişelenir. Bu endişeler, yatırımcıları teşvik etmenin ve bir coinin değerini korumanın çeşitli yenilikçi yollarının önünü açmıştır.



Peki coin yakımı nedir ve ne işe yarar? Kripto varlık yakmak, bir coin veya tokenin değerini yükseltmenin popüler bir yöntemidir. Temelinde token/coin yakım işlemi, coinleri dolaşımdan kaldırarak kripto varlığın genel arzını kalıcı olarak azaltır. Böylece nadir hâle gelen her bir coinin değeri artar. Bu durum, hızlı çıkarılabilen coinler için çok önemlidir.



Önemli Çıkarımlar:



• Token yakma, her bir tokenin değerini nadirlik sayesinde artırmak için, benzersiz yakma hızı programına dayalı olarak dolaşımdaki toplam kripto token arzını kademeli olarak düşürür.

• Dikkate değer biçimde token yakımı gerçekleştiren kripto projeleri arasında Binance Coin, Ethereum ve Shiba Inu’yu sayabiliriz.

• Bir token yakma mekanizması, işlem ücretini yakma ve geri satın alım yaparak yakmadan meme yakmaları ve rastgele yakmalara kadar değişebilir. Bu işlemlerle kripto sahibinin, bu tokenlere erişimini kalıcı olarak kaybettiğini gösterir.



Token Yakma Nedir?

Token yakma, coinleri bir kripto varlığın genel arzından kaldırmak anlamına gelir. Bu mekanizma genellikle, coin ya da tokenlerin, özel anahtarları bilinmeyen bir cüzdana gönderilmesini içerir. Söz konusu cüzdan, varlıkları yalnızca alabildiğinden, bunları etkili bir şekilde erişilemez duruma getirir.



Coinlerin küçük bir kısmını yakmak, bir kripto varlığın değerini korumaya yardımcı olabilir ancak token yakma işlemi genellikle bir topluluk çabası gerektirir. Zaman zaman, önemli miktarda token sahipleri veya çok fazla sosyal medya takipçisi olan kişiler, topluluk olarak yakma işlemini teşvik ederler. Herkes aynı anda varlıklarının küçük bir kısmını yaktığında, dolaşımdaki toplam coin sayısında ve dolayısıyla bir coinin değerinde kayda değer bir fark yaratılabilir.



Diğer durumlarda ise, token yakma işlemi zaman içinde düzenli olarak gerçekleşir. Birçok kullanıcı bunu fark etmez bile. Örneğin, Ethereum her işlem sırasında küçük bir Ether yüzdesini yakar. Bu, zaman içinde katlanarak artar ve arzı istikrarlı bir şekilde azalan coinin değerini artırabilir.



Token Yakma Nasıl Çalışır?

Genellikle kripto varlıkların token yakma konusunda özel talimatları ve süreçleri bulunur. En yaygın yakma mekanizması, tokenlerin kullanılamaz bir cüzdan adresine gönderilmesi ve etkili bir şekilde dolaşımdan çıkarılmasıdır. Bu nedenle teknik olarak, bir kullanıcının coin yakmak için yapması gereken tek şey, bunları geçersiz adresli bir cüzdana göndermesidir.



Bazı kripto varlık projeleri kendi token yakma mekanizmalarını oluşturur. Örneğin, Nisan 2022’de Shiba Inu, kullanımı kolay bir yakma portalını kullanıma sundu. Ryoshis Visiongeliştiricileriyle çalışan Shiba Inu, SHIB tokenlerini imha etmek için yakma portalını kullanan herkese ödül veriyor.



Diğer kripto varlıklar, varlıkları imha etmek için bir yakma işlevi kullanır. Binance Coin’de, kripto varlık sahiplerinin sadece cüzdanlarındaki coinin ne kadarını imha etmek istediklerini belirterek çalıştırabilecekleri bir yakma işlevi vardır. Önce bir akıllı sözleşme, varlık sahibinin cüzdanında kullanılabilir coin olup olmadığını kontrol eder ve ardından bunları çıkarır. Daha sonra Binance Coin, dolaşımdaki toplam coin sayısını otomatik olarak günceller.



Yakılan tüm coinlerin hesabınızdan kalıcı olarak silineceğini ve bunları geri döndürmenin herhangi bir yolu olmadığını unutmayın. Yakma işlevini gerçekleştirmeden veya tokenleri kullanılamaz bir adrese göndermeden önce, belirttiğiniz tutarın ve bilgilerin tamamının doğru olduğundan emin olmak için iki kez kontrol edin.



Diğer durumlarda, token yakma işlemi otomatiktir. Örneğin, bazı ağlar madencilik sırasında veya işlem ücreti olarak kripto varlığın küçük bir kısmını yakar.



Token Yakma Uygulamaları

Kripto varlık sahiplerinin coin ve tokenleri yakmasının birkaç nedeni vardır. Teknoloji gelişmeye devam ettikçe, insanlar yakma işleminden faydalanmanın daha yenilikçi yollarını buluyor. Token yakmanın nasıl kullanılabileceğine dair birkaç örneği aşağıda görebilirsiniz.



Yakım İspatı

Yakım ispatı (PoB), bir işlemi doğrulayan ve geçerli kılan bir mutabakat mekanizmasıdır. Bu algoritma, madencilerin enerji israfı olmadan coinleri etkili bir şekilde yakmalarını sağlar. PoB, gerekirse bir blok zinciri gezgini kullanılarak doğrulanabilir.



PoB’nin birkaç pratik kullanımı vardır. Esasen her bir işlemi otomatik olarak doğrulayarak dolandırıcılığı önlemede kullanılır. Ayrıca, çeşitli kripto varlıklar madencilerin yeni blok çıkarmak için önce coin yakmasını gerektirdiğinden, madencilerin yeni coin çıkarmaya devam edebilmesini de sağlar.



Değeri Artırır

Genellikle token yakma, kripto varlığın genel arzını azaltmayı ve böylece talebi artırmayı amaçlar. Teorik olarak, talep yüksekse ve token arzı düşükse fiyatlar yükselecektir.

Yakma sonrası coin fiyatlarının artmasını sağlayan bir başka olası neden de bilinirliktir. Pek çok büyük token yakma işlemi topluluk odaklıdır. Bazı durumlarda, bu token yakma işlemi sosyal medyadan koordine edilir. Diğer zamanlarda, bir yatırımcı dolaşımdaki tokenlerin büyük bir kısmını kasten yakar ve bunu sosyal medyada paylaşır. Bu da kripto varlığın bilinirliğini artırarak talebi ve tokenin birim fiyatını yükseltebilir.



Madencilik Dengesini Destekler

Bir ağın verimliliğini korumak zor olabilir. Her yeni token oluşturulduğunda, madencilik hızı azalır. Bu da erken davranan madencilere, yeni kullanıcıların karşısında adil olmayan bir avantaj sağlar. Token yakma, madencilere yeni token çıkarma hakkı verir. Madenciliğe ilk başlandığında bir token yakmak yerine, bu iş sürece yayılır ve sonuç olarak daha orantılı duruma gelir.



Bazı durumlarda, madencilerin çıkardıkları ve yaktıkları tokenin aynı olması gerekmez. Yakım kanıtı özelleştirilebilir olduğundan, ağlar madencilere çeşitli ödüller sunabilir. Bu da sağlıklı ağ etkinliğini teşvik eder.



Token Yakma, Coin Fiyatlarını Etkiler mi?

Token yakma, bir tokenin değerini ve fiyatını etkileyebilir. Nihayetinde amaç, arz ile talep arasında denge oluşturmaktır. Token fiyatında önemli bir değişikliğe neden olan ana faktör bu olmasa da belli miktarda tokeni dolaşımdan kaldırmak tokenin nadir bulunmasını sağlar ve kalan tokenlerin değerini muhtemelen artırır. Bu da token talebinin aynı kalmasını veya artmasını sağlar.



Bir tokenin fiyat hareketini birçok başka faktörün etkileyebileceğini unutmamak önemlidir. Bu faktörler arasında piyasanın duyarlılığı, projenin temel ilkeleri, genel piyasa koşulları, yatırımcı algısı, siyasi değişiklikler ve benzerleri vardır. Token yakma, garantili bir fiyat artırma stratejisi değildir. Ancak çoğu durumda, planlanmış token yakma ile fiyat değişkenliği arasında bir korelasyon vardır.



Genel olarak, token yakma işlemi coin fiyatlarını etkilese de kripto varlık piyasasının dinamiklerini etkileyebilecek birçok faktörden sadece biridir.



Token Yakmanın Artıları

Coinleri ve tokenleri imha etmek verimsiz görünebilir ama kullanıcılar, kriptolarını birkaç nedenden dolayı yakabilirler.



Yatırımcılar için Coinlerin Değerini Koruma

Makalemizi okuyan yatırımcıların aklına “Token yakmanın amacı nedir?” sorusu gelmiş olabilir. Aslına bakılacak olursa, token yakımının amacı fiyatları istikrarlı bir hâle getirmek ve yatırımcılar arasında güveni artırmaktır. Talep sabit kaldığında, bir coinin genel arzını düşürmek, fiyatının yükselmesini sağlayabilir. Kripto varlığı düzenli şekilde veya her işlemde yakan birçok altcoin, zaman içinde talebi istikrarlı olarak artırabilir.







Kripto Varlık Topluluklarını Güçlendirme

En popüler altcoin’lerin bazılarının arkasında muhteşem topluluklar bulunur. Başarılı blok zinciri projelerini geliştiren birçok katılımcı ve bunları aktif olarak kullanan çok sayıda yatırımcı bulunur. Topluluk odaklı büyük token yakma girişimleri, başkalarına bu projeye yatırım yapmaları veya katılmaları için ilham verebilir.



Token Yakmanın Eksileri

Token yakmaya başlamadan önce dikkate almanız gereken birkaç şey vardır. Madencilik hakkı kazanmak için coin yakmıyorsanız, token yakmanın portföyünüzü nasıl etkilediğini değerlendirmeniz gerekir. Token yakma otomatikse ne sıklıkla kripto varlık yakma işlemi yapacağınızı düşünün. Kripto varlığın token yakma yöntemi de yatırım seçeneklerinizi etkileyebilir.



Varlıkların Kalıcı Olarak Kaybedilmesi

Token yakmak için önce tokeninizin olması gerekir. Token yakma tamamlandığında, bu tokenler cüzdanınızdan kalıcı olarak silinir. Yani tokenin birim fiyatı daha sonra tavan yapsa bile artık bu varlıklara sahip değilsinizdir. Değeri bir kuruşun altında olan bazı coinlerde, özellikle tek seferde binlerce token yakmanız daha sonra pişman olmanıza neden olabilir.



Token yakmadan önce, kripto varlığın mevcut ve beklenen değerini göz önünde bulundurun. Coinin fiyatını etkileyen tüm faktörleri belirleyin. Ardından, ne kadar yakmak istediğinizi dikkatle düşünün. Tamamlanan işlemi geri alamayacağınızı unutmayın.



Etki Yaratmak için Büyük Miktarlar Gerekir

Token yakmanın en büyük dezavantajlarından biri, küçük miktarların fiyatı büyük ölçüde etkilememesidir. Örneğin, şu anda dolaşımda 589 trilyondan fazla Shiba Inu (SHIB) bulunmaktadır. Birkaç bin $SHIB yakmak genel arzı etkilemeyecektir. Bununla birlikte, topluluk, Ekim 2021’den bu yana 263 milyar $SHIB’den fazlasını yaktı. Bu da dolaşımdaki toplam arzın yaklaşık %0,05’i ediyor.



Token Yakma Örnekleri

Herhangi bir kripto varlık yakılabilir. Örneğin, tahmini 4 milyon Bitcoin yakılmış veya kaybolmuştur. Diğer kripto varlıklar, stratejilerinde düzenli token yakmayı benimsemiştir.



Ethereum (İşlem Ücretini Yakma)

2021 yılında Ethereum (ETH), EIP-1159 yükseltmesini uygulamaya koydu, ücret modelini yeniden yapılandırdı ve her işlemde Ether yakmaya başladı. 



Ethereum, mevcut token modelini deflasyonist bir kripto varlığa dönüştürecektir. Bu kontrollü, istikrarlı yöntem kullanılarak 3,4 milyondan fazla ETH yakılmıştır ve bu miktar her geçen gün artmaktadır. Protokolündeki bu değişiklik, Ethereum blok zinciri ağındaki her başarılı işlemde, her işlem ücretinin veya gas ücretinin bir kısmının yakılmasını gerektirir. Şu anda, tahmini ETH yakma oranı 11 Temmuz 2023 itibarıyla (24 saat) içinde, dakikada yaklaşık 1,63 ETH’dir.





Shiba Inu (Meme Yakma)

Shiba Inu (SHIB) başlattığı geniş çaplı token yakma işlemleriyle sık sık manşetlere çıkar. Yatırımcıları coin yakmaya teşvik eden yollardan biri de Nisan 2022’de kullanıma açılan yakma portalıdır. Ancak Shiba Inu, bundan çok önce token yakma haberleriyle manşet olmaya başlamıştı. Coin piyasaya sürüldükten yaklaşık bir yıl sonra yaratıcıları, Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin’e toplam SHIB arzının %50’sini gönderdi. Buna karşılık Buterin, 400 trilyondan fazla SHIB’i yaktı ve hayır kurumuna bağışta bulundu.



Binance Coin (Otomatik Yakım)

Binance Coin (BNB), Otomatik Yakım ve Pioneer Burn programıyla tanınır. Bu stratejiyle dolaşımdaki toplam coin sayısı üç ayda bir otomatik olarak azaltılır. İlk BNB Otomatik Yakımı, toplam arzın %0,49’unun imha edildiği Ekim 2017’de gerçekleşti. Her coin yakma etkinliği otomatik olduğundan, fiyata ve BNB Smart Chain (BSC) üzerinde oluşturulan yeni blokların sayısına dayandığından, yatırımcıların arzın büyük bir kısmının bir anda yakılması konusunda endişelenmesine gerek yoktur.



Otomatik Yakıma ek olarak Binance Coin (BNB), BNB Smart Chain’deki her bir işlemle ilişkili gas ücretlerinin bir kısmını yakar. BNB yakma işlemi her üç ayda bir gerçekleşir. Nisan 2023’te, 23. üç aylık BNB yakma işlemi tamamlandı ve toplam 2 milyondan fazla BNB yakıldı.



Sweat Coin (Yönetişim Yakımı)

Sweat Coin, token yakıp yakmamaya, topluluğunun merkeziyetsiz yönetişim oylarıyla karar vermesine olanak tanıyan ilk blok zincirlerinden biridir. Nisan’daki yönetişim oylamasında Sweat Coin, dağıtılmak ve yakılmak üzere planlanmış 100 milyon token sundu. 150.000’den fazla SWEAT token sahibinin %59,487’si token dağıtımı, %40,513’ü token yakma yönünde oy kullandı. Böylece 59 milyondan fazla token dağıtıldı ve 40 milyondan fazla token yakıldı.





Token Yakımı Önemli mi?

Kripto varlığın işlevli olması için token yakmak şart değildir. Bununla birlikte, yukarıda belirtildiği gibi, tokenlerin düzenli olarak yakılması, arz ile talep arasındaki dengenin korunmasına yardımcı olur. Yatırımcılar, coin yakmanın, tokenin değeri üzerindeki etkisine odaklanırken madenciler ise bir ağda etkili bir şekilde yeni token çıkarmak için coin yakmanın gerekli olduğunu düşünebilirler.



Bitirirken

Coin yakmanın kripto varlığın fiyatını artıracağına dair bir garanti olmasa da değeri korumak ve yatırımcıları teşvik etmek için faydalı bir araç olabilir. 



Bir kripto varlığa yatırım yapıyorsanız hedeflerinize uyup uymadığını görmek için yakma stratejisini de inceleyin. İster manuel şekilde coin yakma ister arzının bir kısmını otomatik olarak yakan bir coin kullanma yönünde plan yapın, neye yatırım yaptığınız konusunda her zaman net bir fikrinizin olmasını öneriyoruz. #BybitTürkiye