Sabit Coinler: Kripto Dünyasındaki Rollerini ve Etkilerini Keşfediyoruz

Sabit coinlerin piyasa değeri, Ağustos 2024’te 164 milyar $’a ulaştı ve sabit coinler giderek daha popüler hâle geldi. Peki, sabit coinlerin diğer kripto varlık birimlerinden farkları nedir? Sabit coinler iyi bir yatırım aracı mıdır? Sabit coinleri daha yakından inceleyelim. Keşfimiz başlıyor!

Sabit coinler, fiyatları sabit bir varlığa veya varlık grubuna sabitlenen veya bunlar tarafından desteklenen kripto varlıklardır. Birçoğu, itibari yani günlük hayatta kullandığımız para birimlerine sabitlenmiştir. Altın gibi emtiaların ve hatta diğer kripto varlık birimlerinin fiyatına sabitlenenler de vardır. Bazıları herhangi bir varlığa sabitlenmez. 

Sabit coinler hem çoğu kripto varlık birimi gibi blok zinciri teknolojisine sahip olup hem de Bitcoin ve diğer kripto varlık birimleri gibi volatil olmadığından, çoğu kişi tarafından çifte avantajlı görülür. Kelimenin tam anlamıyla sabit coinlerdir. 

Önemli Çıkarımlar:

• Sabit coinler, fiyatları sabit bir varlığa veya varlık grubuna sabitlenen veya bunlar tarafından desteklenen kripto varlık birimleridir.

• Makalemiz kaleme alındığında piyasada dört farklı sabit coin türü bulunur: Üçü teminatla desteklenir, biri değildir.

Sabit Coinler Nasıl Çalışır?

Sabit coinlerin istikrarı nasıl korunur?

Fiyat İstikrarı ve Düşük Volatilite Nasıl Sağlanır?

Fiyat istikrarı ve düşük volatilite, genellikle sabit coinlerin başlıca avantajları olarak görülür. Ancak sabit coinlerin yalnızca sabitlendikleri varlık kadar istikrarlı olduğunu da akılda tutmak gerekir. 

Her ne kadar nitelikleri gereği sabit coinler, istikrarlı olması beklenen varlıklara sabitlenmiş olsalar da bu, volatiliteye karşı bağışık/hassas olmadıkları anlamına gelmez. 

Fiyat dalgalanmaları yine de gerçekleşebilir ve bu da sabit coinin volatilitesini etkiler. Neyse ki bu durum nadiren gerçekleşir. Sabit coinler, sabitlendikleri varlığın son derece istikrarlı olması nedeniyle genellikle gayet istikrarlıdırlar. 

Ancak sabit coinler istikrarlı olma durumlarını, başka bir deyişle sabitliklerini nasıl korurlar? 

Bu noktada güven faktörü devreye girer. Sabitliğin korunması için piyasanın, coinin sabitlendiği varlığa güven duyması gerekir. İşte bu nedenle coinler ABD doları, altın ve petrol gibi güvenilir varlıklara sabitlenir. 

Örneğin Tether (USDT), ABD dolarına sabitlenmiştir. Yani, ana şirket Tether, her bir USDT için bir ABD doları rezerv tutar. Piyasa, bir birim USDT’nin 1 dolar değerinde olduğuna güvenmezse USDT ciddi sorunlarla karşılaşabilir. Öte yandan, USDT’nin çoğu zaman 1 dolara çok yakın bir değerde olması da piyasanın ona olan güvenini kanıtlar niteliktedir.

Sabit Coinler Ne İçin Kullanılır?

Fiyat istikrarı ve düşük volatilite ile işlemlerde kolaylık sağlayabilir. Peki, sabit coinler hangi şekillerde kullanılır? 

İşlemler

Blok zinciri teknolojisiyle yapılan uluslararası işlemlerin, geleneksel yöntemlerden çok daha hızlı gerçekleşmesi nedeniyle, sabit coinler bu alanda giderek daha fazla kullanılmaktadır. Bazı kişilerin ve satıcıların, Bitcoin gibi kısa sürede büyük fiyat dalgalanmaları gösterebilen bir kripto varlık birimiyle işlem yapmaya bir şekilde direnç göstermeleri anlaşılır bir durum olabilir. Oysa sabit coinlerde bu risk, önemli ölçüde daha düşük sayılır.

Ayrıca gelişmekte olan ülkelerde, çoğu kişinin hiç banka hesabının bulunmadığı ve hiperenflasyonun büyük bir sorun olabileceği banka sistemlerine alternatif olarak da kullanılabilmektedir. Sabit coin projesi Reserve, bu sorunlara yanıt vermek amacıyla 2019 yılında Venezuela ve Angola’da kullanıma sunuldu.

Diğer Kripto Varlıklarla Değişim

Bir kullanıcının, Bitcoin fiyatının ABD dolarına karşı düşme riski konusunda endişelendiğini varsayalım. İşleme ücretleri pahalı olabileceğinden, bu kullanıcı sahip olduğu Bitcoin’ini itibari para birimiyle değiştirmek istemeyebilir. İşte bu noktada bir sabit coin ile değişim, kullanışlı bir seçenek olabilir. USDT veya USDC gibi ABD dolarının fiyatına sabitlenmiş sabit coin karşılığında yapılacak değişim, bu riski ortadan kaldırabilir.

Merkeziyetsiz Finans (DeFi)

Son yıllarda finans sektöründe yerleşik hâle gelen DeFi, akıllı sözleşmelerin kullanımı yoluyla geleneksel finansal hizmetlere karşı açık blok zinciri tabanlı bir alternatif sunmaktadır. DeFi sisteminde istikrarlı bir işlem aracı sunan sabit coinler, bu konuda üzerlerine düşeni yapmaktadırlar.

Sabit Coin Türleri

Dört farklı tür sabit coin mevcuttur. Bunlardan üçü teminatla desteklenirken biri teminatla desteklenmez. Buna ek olarak, ikisi merkezi (merkezi bir kuruluşun elinde bulunur) ve diğer ikisi de merkeziyetsizdir (merkezi bir kuruluşun elinde bulunmaz).

• İtibari para birimi destekli (merkezi)

• Emtia destekli (merkezi)  

• Kripto varlık destekli (merkeziyetsiz)

• Algoritmik (merkeziyetsiz)

İtibari Para Birimi Destekli Sabit Coinler

Çoğu sabit coin USD, EUR veya GBP gibi itibari para birimlerine sabitlenmiştir. Bu sabitlenme, 1:1 oranında veya buna çok yakın bir oranda gerçekleşir. Esasen bunun anlamı, her bir birim sabit coin için rezervlerde bir birim itibari para tutulduğudur.

Bir kişinin sabit coinlerini nakde dönüştürmek istediğini düşünelim. Sabit coinleri saklayan kurum, rezervlerde tutulmakta olan itibari para birimini kişinin banka hesabına gönderir ve bu itibari para birimi dolaşım miktarına eşit miktarda sabit coin dolaşımdan kaldırılır.

İtibari Para Destekli Sabit Coinlerin Avantajları: 

• Yapılarını anlaması basittir, bu da şüphesiz yaygınlaşmalarındaki en büyük faktörlerden biridir. 

• Sabitlendiği itibari para birimi, istikrarını koruduğu sürece sabit coin de istikrarını sürdürür. 

• Düşük ücretleri ve volatilitelerinin yanı sıra sahip oldukları blok zinciri teknolojisi sayesinde, özellikle itibari para birimi destekli sabit coinler, geleneksel ödeme yöntemleri ile kripto varlık birimlerinin bu alanda sunabileceği faydalar arasında köprü olarak görülmektedir. 

İtibari Para Birimi Destekli Sabit Coinlerin Olumsuz Yönleri:

• Merkezi olmaları nedeniyle kullanıcılar, bu sabit coinleri elinde bulunduran kuruluşun insafına kalır. Bu nedenle, şeffaflıktan ve protokole uyulduğundan emin olmanın bir yolu yoktur. 

• Sabitlendiği para birimi çöken sabit coin de çöker (tam da bu nedenle birçoğu, tarihsel bir güce sahip ABD dolarına sabitlenmiştir).

Emtia Destekli Sabit Coinler

Bu kategorideki çoğu sabit coinin teminatı altındır ancak madenler, petrol veya gayrimenkul gibi başka emtialar da teminat olabilir. Bu emtialar, fiyat volatilitesini sınırlandırma mekanizması görevi görürler. Emtia destekli sabit coinler, günlük yatırımcılara bu emtialara yatırım yapma fırsatı verebilir. Altın gibi varlıklara yapılan yatırımlar, geleneksel olarak zengin işi gibi görülür. Ancak bu sabit coinler, bu tür yatırımları yepyeni demografik özellikler sergileyebilecek bir insan grubuna açmıştır.

Emtia Destekli Sabit Coinlerin Olumlu Yönleri:

• Kullanıcılar, kripto varlıklara kıyasla emtia volatilitesinin nispeten düşük olduğundan emin olabilirler.

• Kullanıcıların elinde somut bir varlık bulunur ve bu varlığın değeri, zaman içinde yükselme potansiyeline sahiptir. 

Emtia Destekli Sabit Coinlerin Olumsuz Yönleri:

• Emtia destekli sabit coinlerde geri alım, itibari para birimi destekli sabit coinlerden daha zor olabilir. Altın gibi bir varlığa sabitlenmiş bir sabit coini takas etmek istiyorsanız bunu yapmak oldukça kolay olabilir ancak gayrimenkul için bu, söz konusu sürecin olası karmaşıklığı nedeniyle biraz zaman alabilir. 

• Bunlar merkezi olduklarından, kullanıcı ile emtiayı elinde bulunduran merkezi kuruluş arasında bir güven düzeyinin sağlanması gereklidir.

Kripto Varlık Destekli Sabit Coinler

Bazı sabit coinler kripto varlık birimlerine sabitlenir. İtibari para birimi destekli sabit coinlerin aksine, kripto varlık birimi destekli sabit coinler akıllı sözleşmeler yoluyla çıkarılır. Herkesin bildiği gibi, kripto varlık fiyatları volatil olabildiği için coinler genellikle birden fazla kripto varlık birimi tarafından desteklenir. Dolayısıyla, biri fiyat volatilitesine maruz kaldığında diğerleri sabit kalarak şoku absorbe edebilir. 

Ek olarak, bazıları aşırı teminatlandırma adı verilen bir süreçle korunmaktadır. Bu da coinin, kendi değerinden yüksek değerli bir varlık tarafından destekleniyor ve böylece bir koruyucu önlem kullanılıyor olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla oran, itibari para birimi gibi 1:1 değil, 1:2 olabilir. Yani sabit coin, kendi değerinin iki katı bir kripto varlık teminatı ile desteklenmektedir.

Kripto Varlık Destekli Sabit Coinlerin Olumlu Yönleri:

• Bu sabit coinler merkeziyetsizdir. İşlemler blok zincirlerinde gerçekleştiğinden, tam güvenlik ve şeffaflık sağlanır. 

• Genellikle daha yüksek likiditeye sahip olurlar, yani hızlı bir şekilde ve düşük maliyetle dönüştürülebilirler.

Kripto Varlık Destekli Sabit Coinlerin Olumsuz Yönleri:

• Çalışma mekanizmaları oldukça karmaşık olduğundan henüz diğer bazı sabit coin türleri gibi yaygınlık kazanamamışlardır.

• Rezerv kripto varlık biriminin fiyatı yükselirse aşırı teminatlandırma pahalı olabilir.

Algoritmik Sabit Coinler

İster inanın ister inanmayın, teminatsız sabit coinler de vardır: Bu tür sabit coinler algoritmik sabit coin, veya algoritmaya dayalı sabit coin olarak bilinir. Bu sabit coinlerin arzı, algoritmik sabitleme ve akıllı sözleşmeler ile kontrol edilir. Fiyatları, arz ve talep ile belirlenir. Bu sabit coinlerin arzı, senyoraj hisseleri olarak bilinen algoritma tabanlı bir model tarafından kontrol edilir.

Sabit coinin fiyatı artarsa algoritma, arz ve talep dengeye ulaşana kadar coin çıkarır. Sabit coinin fiyatı düşerse arz ve talep dengeye ulaşana kadar coin arzı azaltılır. Algoritma, bunları yaparak coinin fiyatını sabit tutabilir.

Algoritmik Sabit Coinlerin Olumlu Yönleri

• Hiçbir varlığa bağlı olmadıklarından, esasen en merkeziyetsiz sabit coin bunlardır. Algoritma, herkesin görebileceği şekilde açık, şeffaf ve denetlenebilirdir.

• Herhangi bir şeye sabitlenmedikleri için teminata da bağımlı değildirler. 

Algoritmik Sabit Coinlerin Olumsuz Yönleri

• Arz ve talep arasında denge sağlamak için coin çıkarmak kolay olsa da değeri korumaya çalışırken coin arzını azaltmak zor olabilir. 

• Sabitliğin korunması için sürekli büyüme gereklidir.

Sabit Coinler İyi Bir Yatırım mıdır?

Sabit coinlerin iyi bir yatırım olup olmadığı konusunda farklı görüşler vardır. Şimdi lehte ve aleyhte olan argümanların bazılarına bakalım.

Sabit Coinlerin İyi Bir Yatırım Olduğunu İleri Sürenler

• Bu düşünceye sahip olanlar, USDT veya USDC gibi itibari para destekli sabit coinlere yatırım yapmanın, Bitcoin gibi volatil bir varlığa yatırım yapmaya zaman ayıran yatırımcılar için kullanışlı bir seçenek olabileceğini ileri sürüyorlar. Ayrıca, sabit coinlerin hızlı ve kolay bir şekilde dönüştürülebilir olduklarını, varlığın volatilitesi konusunda yeniden güven oluştuğunda ise yine bu varlığa dönüştürülebileceğini düşünüyorlar.

• Genellikle düşük riskli olarak kabul edildiklerinden, çeşitlendirilmiş bir yatırım portföyünün önemli bir parçasını oluşturabilirler (yüksek riskli yatırımların yanı sıra düşük riskli yatırımlara sahip olmak mantıklı olabilir). Bu varlıklar zaman içinde değer kazanıp uzun vadede kârlı yatırımlar olduklarını kanıtlayabilirler. Bu durum, özellikle emtia destekli veya kripto varlık destekli sabit coinler için geçerli olabilir. 

Sabit Coinlerin İyi Bir Yatırım Olmadığını İleri Sürenler

• Bu düşünceye sahip olan taraftakiler ise şöyle düşünüyorlar: Her yatırımda olduğu gibi, potansiyel kazanç ne kadar yüksekse risk de o kadar yüksek olur. Bu nedenle, bazı sabit coinler zaman içinde değer kazanabildikleri gibi kaybedebilirler de. Bu durum özellikle kaçınılmaz fiyat volatilitesiyle başa çıkmak için var olan mekanizmalara rağmen, kripto varlık birimi destekli sabit coinler açısından risk oluşturabilir.

• İtibari para birimi destekli sabit coinler, en istikrarlı sabit coinler olarak kabul edilir. Ancak bu istikrar durumu, sabit coinleri çok kârlı bir uzun vadeli yatırım yapmaz ve olasılıkla değerleri, zaman içinde önemli ölçüde artmayabilir. Bilakis itibari para birimi destekli sabit coinlerin değerinin zamanla düşmesi de olasıdır. Merkez bankaları daha fazla para bastıklarında para biriminin değeri düşer. Enflasyon, 10 yıl sonra 1 dolarla bugünkünden daha az, hatta 20 yıl sonra daha da az şey satın alabileceğiniz anlamına gelir.

Sonuç

Sabit coinlerin iyi bir yatırım olup olmadığı tartışmaya açık olsa da tartışmasız olan, sahip oldukları olanaklardır. Blok zinciri teknolojisinin ve istikrarın faydalarını sunabilirler. Kripto ekosistemindeki işlemlerde birçok kullanıcı tarafından güvenle kullanılabilirler. Toplu olarak benimsenmeleri, geleneksel finansal işlem araçlarında devrim yaratma ve dünya çapında banka hesabı olmayan milyarlarca kişiye (bankacılık hizmetlerine erişim sağlayamayanlara) çok ihtiyaç duyulan bir yol sunma potansiyeline sahiptir. Bazı üçüncü dünya ülkelerini sıkıntıya sokan hiper enflasyon konusunda güvenli bir sığınak olduklarını kanıtlayabilirler. Sabit coinlerin geleceği parlak olabilir. 



#BybitTR